Sống với nghệ thuật

Nụ hôn vĩnh cửu

SGTT.VN - Nói đến mỹ thuật nước Áo, lập tức người ta phải nhắc đến “trường phái Viên” mà G. Klimt là chủ soái. Klimt cũng là đại diện xuất sắc nhất của trào lưu Jugendstil (còn gọi là Art Nouveau). Phong cách nghệ thuật giàu chất trang trí này từng có ảnh hưởng lớn trong mỹ thuật và nhất là kiến trúc ở Việt Nam nửa đầu thế kỷ trước.

Các ban công sắt uốn lượn diêm dúa trên các toà nhà ở Hà Nội, hai toà nhà của bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM hiện nay… mang đậm dấu ấn Jugendstil. Trước đây vài năm, một bức chân dung của Klimt đã được bán với giá 147 triệu USD, cao nhất trong các tranh vẽ trong thế kỷ 20.

G.Klimt (1862 – 1918) Nụ hôn, sơn dầu 1908.

Xuất phát từ nghệ thuật tượng trưng, G. Klimt say mê ba thứ cùng lúc trong các bức tranh hoành tráng ma mị của mình, đó là: triết lý của siêu hình, tính dục của phân tâm học, và sự lộng lẫy dư thừa của nghệ thuật trang trí. Ông là bậc thầy của các giai điệu đường nét và những nốt nhạc nhấn nhá thánh thót của màu và các hoa văn. Năm 1887, ông sáng lập và làm chủ tịch hội Hoạ sĩ ly khai Viên–Sessecion và trở thành một ngọn cờ của thời kỳ cách tân nghệ thuật lớn nhất phương Tây kể từ thế kỷ 15. Chân dung ngoài đời của ông lại là một người thô tháp, xấu xí, vụng về và cô độc, đối lập hẳn với những bức tranh uyển nhã, thanh tao và lộng lẫy.

Bức Nụ hôn vẽ năm 1908 có lẽ là tác phẩm tiêu biểu nhất, được in ấn giới thiệu nhiều nhất trên thế giới về đề tài tình yêu. Tại Sài Gòn hiện nay, đây là một trong những bức tranh được sao chép nhiều nhất. Trên một nền như bầu trời óng ánh hoa văn bằng vàng lá là hai người hôn nhau. Họ quỳ trên một thảm hoa sặc sỡ, như trên một mỏm núi sát bờ vực. Áo quần họ cũng là một vườn hoa hạnh phúc với các hoa văn kỷ hà và uốn luợn kỳ bí kiểu phương Đông. Đầu người đàn ông và gương mặt đờ đẫn của cô gái, những bàn tay, đôi chân run rẩy, co cứng vì kích động khuôn trong những dòng suối đường nét và cơn mưa màu sắc gợi nhớ đến hai câu thơ của Hàn Mặc Tử: “Chúng tôi nói chuyện bằng hơi thở / Dần dần hoa cỏ hoá ra thơ”. Phút thăng hoa của tình yêu được hoạ sĩ vĩnh cửu hoá trong tranh này chính là cái thiên đường đã mất luôn có thật đối với những ai đang yêu trên trần thế.

Nguyễn Quân