Xu hướng tiêu dùng
Trung thu trở thành lễ hội quà biếu
SGTT.VN - 80% lượng bánh bán theo hợp đồng cho các công ty, chỉ 20% tiêu thụ qua kênh bán lẻ ở các cửa hàng, đại lý cho người tiêu dùng, đây là thông tin từ các doanh nghiệp. Trong tổng lượng bánh bán ra ở mỗi doanh nghiệp, dòng sản phẩm trung và cao cấp chiếm tỷ lệ 50%, chủ yếu cho các công ty mua tặng khách hàng và đối tác với mức giá trong khoảng từ 400 ngàn đồng đến một triệu đồng, thậm chí có loại lên tới bốn triệu đồng mỗi hộp.
Tính đến ngày 14.9.2010, tức trước rằm một tuần, các doanh nghiệp sản xuất bánh trung thu có thương hiệu đã tạm tổng kết mùa vụ kinh doanh với kết quả tăng trưởng ở mức hai chữ số.
Ông Nguyễn Phú Hải, chủ cửa hàng buôn bán nhỏ tại nhà ở quận 6, vào Metro Bình Phú mua sáu hộp bánh có giá trên 500.000 đồng chia sẻ: “Vì để biếu bạn hàng, nên phải mua bánh này, chiếc hộp đẹp mà tôi cũng không biết bên trong bánh ngon cỡ nào, chứ ở nhà bà xã tôi đặt mua của hàng xóm, bánh chỉ có 200.000 đồng/hộp, ăn ngon lắm”.
Theo kết quả điều tra hành vi tiêu dùng tại TP.HCM do báo Sài Gòn Tiếp Thị tổ chức, mục đích tiêu dùng thể hiện quan hệ xã hội (chứng tỏ mình thuộc nhóm nào đó) có giá trị với nhiều nhóm tiêu dùng. Ghi nhận xu hướng tiêu dùng trong cuộc điều tra kéo dài từ một năm kể từ tháng 6.2009, 56,1% chi phí cho quan hệ xã hội phản ánh ước vọng muốn tiến thân, còn lại các chi phí cho bản thân xếp ở vị trí ưu tiên thấp hơn. Vì thế, trong con mắt nhà sản xuất, dường như mối quan tâm chủ yếu là đáp ứng nhu cầu quà tặng. Ông Phan Văn Thiện, phó tổng giám đốc công ty Bibica nói: “Vì để biếu tặng, họ cần bao bì đẹp, bánh có thương hiệu và loại bánh mới lạ”. Đó có thể là lý do mà 50% lượng bánh làm quà biếu mà Bibica bán ra là loại hộp cao cấp, có mức giá từ 400 cho tới 800 ngàn đồng mỗi hộp. Các tiêu chí với một sản phẩm quà biếu, dĩ nhiên là phải sang, phải đẹp, để tương xứng với thâm ý mà người tặng quà muốn người nhận thấu hiểu. Thế nên có những nơi chi phí bao bì, hộp bánh chiếm tới 100 ngàn đồng, tương đương 25% giá bán. Sau chiếc hộp, là cuộc chạy đua tạo hương vị mới lạ bằng đủ loại sơn hào hải vị. Nhìn trên thị trường trung thu 2010 có cả trăm loại bánh mới, bánh nào cũng hướng đến sự tinh tế, đẳng cấp với bào ngư, yến sào, trứng cá hồi… Các loại hoa quả, thịt cá sấu, đà điểu… đều được đưa vào làm nhân bánh. Mới hơn, thị trường còn có bánh trung thu phun lớp vàng ròng trên mặt bánh.
Tuy cố công tìm tòi chất liệu mới cho bánh cũng như thiết kế kiểu dáng, nhưng giá bán có vẻ cũng chưa xứng tầm với thành ý mà người mua gửi gắm. Thế là, nhiều sự kết hợp ra đời, dù đôi khi có phần khiên cưỡng. Hộp bánh trung thu sánh duyên cùng trà quý, có khi còn kèm đủ lễ bộ trà, để mức giá có thể đạt ngưỡng 3,5 triệu đồng mỗi hộp. Nếu như bánh ngọt đi với rượu vang, âu ra cũng đỡ khiên cưỡng, thì có nơi mạnh tay cho luôn nàng bánh trung thu “sánh cùng” rượu ngoại cỡ 21 năm hoặc 30 năm.
Lợi nhuận chủ yếu thuộc về nhà sản xuất bánh trung thu, trong khi nhân vật chính – vốn có ít ỏi niềm vui trong xã hội đô thị hoá – lại bị tiếm đoạt mất cuộc hội hè. Nếu một mai nhận thức xã hội thay đổi, kiểu mượn lễ nghĩa tình thâm trao qua hộp bánh trung thu không còn hợp thời, thì nhà sản xuất sẽ mất nhiều công sức hơn nữa để thuyết phục nhân vật chính và các bậc phụ huynh rằng, đêm trăng tròn tháng tám là ngày hội của trẻ em. Bởi các bậc phụ huynh lúc đó không ít người là nhân vật chính bị ra rìa trong lễ hội Trung thu năm nay.
Nhóm PV