Bạn đọc viết

Văn hoá giao thông

SGTT.VN - Chủ đề chính của tháng an toàn giao thông của thành phố năm nay là Xây dựng văn hoá giao thông.

Theo cách hiểu thông thường, thứ nhất, văn hoá giao thông là phải hiểu biết đầy đủ và nghiêm chỉnh chấp hành luật giao thông. Thứ hai, phải có tính cộng đồng khi tham gia giao thông, không chỉ vì lợi ích của bản thân mà còn phải bảo đảm an toàn cho người khác. Gặp trường hợp người bị nạn, cần phải giúp đỡ, chia sẻ kịp thời. Thứ ba, cư xử có văn hoá khi lưu thông trên đường như tham gia giao thông từ tốn, bình tĩnh, ưu tiên cho người già, trẻ nhỏ, biết xin lỗi, cảm ơn khi xảy ra va quẹt. Khi văn hoá giao thông của mỗi người được nâng lên, những hành vi sai trái, quậy phá trên đường sẽ trở thành lố bịch, bị cộng đồng lên án.

Văn hoá giao thông còn được nhìn rộng hơn, không chỉ đối với người tham gia giao thông mà còn kể đến người tổ chức, thiết kế, quy hoạch hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật…

Đường sá của các nước tiên tiến trên thế giới thường chiếm tới 22 – 25% diện tích đất đô thị. Ngoài đường ra còn có các nhà để xe, bãi để xe, khu vực đậu xe ngắn hạn từ 30 phút đến một giờ. Tất cả đều có chỉ dẫn, người tham gia giao thông cứ việc làm đúng các chỉ dẫn đó. Rất ít khi thấy cảnh sát giao thông xuất hiện trên ngã ba, ngã tư hoặc các giao điểm vì hầu như không ai phạm luật giao thông.

Trong khi ở ta, quy hoạch gì mà hôm nay vừa làm xong con đường, lát lại hè phố, mai ngành điện, ngành thoát nước lại… thi nhau đào lên lắp đường dây, đường ống của mình. Tính chất liên ngành, phối hợp, có sự tham gia của cộng đồng đã không được chú ý. Nếu còn quản lý theo từng dự án riêng lẻ thì còn lâu mới khắc phục được tình trạng này.

TP.HCM, nơi mật độ người, xe dày đặc nhất nước, các tuyến đường đang gồng mình gánh lôcốt, rào chắn, ngập nước, tình trạng kẹt xe ngày càng trầm trọng đang là “điểm nóng” về văn hoá giao thông. Không ít vụ việc đánh nhau giữa đường chỉ vì chút va chạm nhẹ giữa các phương tiện. Và kết quả những trận đánh nhau ấy, ngoài đương sự bị sứt đầu mẻ trán, thì người đi đường cũng phải gánh chịu cảnh kẹt xe liên hoàn.

Đường Quang Trung, quận Gò Vấp nổi tiếng với nhiều vụ cãi vã, ẩu đả nhau chỉ vì va chạm khi tham gia lưu thông. UBND quận phải giăng cả băngrôn kêu gọi: “Hãy tỏ ra lịch sự khi va chạm giao thông!” hoặc “Hãy kiềm chế khi xảy ra va chạm giao thông!”

Nhưng khẩu hiệu nhiều vẫn không có tác dụng. Theo các chuyên gia về tâm lý, cách ứng xử thiếu kiềm chế của một số người khi tham gia giao thông hiện nay là do hiện trạng giao thông, nó khiến tính cộc cằn trong mỗi người dễ bộc phát, nhất là đối với đàn ông.

Muốn có “văn hoá trong giao thông” thì trước hết, người tham gia giao thông (dù trực tiếp hay gián tiếp) phải có ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật về giao thông. Theo lẽ thông thường, ý thức là sản phẩm của giáo dục. Muốn có ý thức phải giáo dục, nên bắt đầu từ giới trẻ, trong nhà trường. Giáo dục bao gồm tuyên truyền vận động, khuyến khích và khen thưởng người thực hiện tốt, xử phạt nghiêm minh với mọi hành vi vi phạm… Tất nhiên, cùng với quá trình này, như đã nói ở trên, cần tổ chức, thiết kế, quy hoạch hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật một cách phù hợp.

Ở hầu hết các nước, khi người dân ra đường hay điều khiển phương tiện giao thông họ ý thức ngay những quy định của luật pháp để tuân thủ, chấp hành. Còn ở nước ta khi ra đường, gần như mọi người đều “bình đẳng vi phạm luật giao thông”.

Những việc làm tích cực, mạnh mẽ của cả cộng đồng, đề cao trách nhiệm từ hai phía người tham gia giao thông và cơ quan quản lý giao thông, trong thời gian dài sẽ giúp mọi người hình thành thói quen, xây dựng ý thức và văn hoá trong giao thông. Không thể làm kiểu mỗi năm chỉ có một tháng cao điểm như lâu nay ta vẫn làm.

Diệp Văn Sơn